Opis
Samotność jest zagadnieniem wielowymiarowym i wieloaspektowym. W rozważaniach naukowych oznacza brak kontaktu z innymi i samym sobą. Odnosi
się przede wszystkim do własnej oceny, stanu relacji interpersonalnych i emocjonalnego stosunku do innych. Ten stan może się objawiać alienacją, brakiem
możliwości uzyskania wsparcia ze strony innych, w tym bliskich osób (członków rodziny). Obszar samotności może mieć dwa wymiary: samotność emocjonalna objawiająca się negatywnym nastrojem i emocjami związanymi z niekorzystną oceną samego siebie w aspekcie relacji interpersonalnych oraz samotność społeczna
będąca poczuciem izolacji własnej roli w odniesieniu do relacji społecznych. Samotność ma też wymiar moralny, wyrażający się wycofaniem z kontaktów międzyludzkich z powodu takich cech jak egoizm, egocentryzm, zgorzknienie. Problem samotności uwidacznia się szczególnie w wieku senioralnym, ponieważ zazwyczaj nie wynika z dobrowolnej decyzji, lecz często wiąże się z utratą kontaktów z najbliższymi (śmierć współmałżonka, rodzeństwa, przyjaciół) lub osłabieniem. Osoby starsze wymagają wsparcia ze względu na pogorszenie się zdrowia fizycznego i psychicznego oraz postępujących ograniczeń związanych
z ich jakością życia. Prezentowana publikacja jest wynikiem kolejnej konferencji naukowej „Blaski i cienie samotności”, która poświęcona była wielorakim aspektom i uwarunkowaniom samotności z uwzględnieniem wieku oraz różnych sfer życia (psychicznej, duchowej czy też fizycznej). Opracowanie skupia się na różnorodnej tematyce, obejmującej takie aspekty, jak znaczenie i doświadczenie samotności na różnych etapach życia i w różnych grupach wiekowych; samotność z wyboru i samotność z przymusu; przeciwdziałania osamotnieniu i radzenie sobie z nim; egzystencjalny wymiar samotności i osamotnienia oraz lęk przed samotnością.
Z recenzji
Monografia poświęcona samotności jest nowatorskim dziełem, które poszerza wiedzę psychologiczną o rzadko poruszany w literaturze psychologicznej problem. Zagadnienie to jest trudne do eksploracji, nie tylko w aspekcie teoretycznym, ale również z uwagi na zawiłości, na jakie natrafia badacz już na etapie planowania dociekań empirycznych. Subiektywne doświadczenie poczucia izolacji, koszty emocjonalne związane z wykluczeniem społecznym, brak zrozumienia przez innych, osłabienie więzi międzyosobowych – to wszystko stanowi delikatną materię przedmiotu badań i bardzo osobisty kontekst przeżywania poczucia osamotnienia. Z tych ważnych przyczyn rekomenduję monografię studentom, psychologom i wszystkim profesjonalistom zaangażowanym w pomoc i zajmujących się udzielaniem wsparcia osobom doświadczającym – niejednokrotnie bez własnej winy – poczucia osamotnienia, izolacji czy wręcz wykluczenia społecznego. Książka powinna stać się pewnego rodzaju podręcznikiem lub przewodnikiem dla „bohaterów” tej monografii, ponieważ zawarte w niej treści, wyniki badań empirycznych i przemyślenia własne Autorów, mogą pomóc im przezwyciężyć subiektywne doświadczenie osamotnienia we współczesnym, wysoko rozwiniętym świecie technokratycznym.
dr hab. Waldemar Klinkosz, prof. Uczelni UKSW
Książka pt. „Blaski i cienie samotności” stanowi wartościowy, szeroki przegląd zjawiska samotności ujmowanego z wielu perspektyw — klinicznej, społecznej, rozwojowej i edukacyjnej. Jej interdyscyplinarny charakter pozwala zobaczyć, jak samotność przejawia się na różnych etapach życia i w odmiennych kontekstach funkcjonowania człowieka. Dzięki połączeniu rozdziałów teoretycznych i empirycznych publikacja jest zarówno poznawczo bogata, jak i praktycznie użyteczna. Autorzy konsekwentnie podkreślają znaczenie wsparcia społecznego, relacji oraz czynników psychologicznych w zapobieganiu negatywnym skutkom samotności. Całość tworzy spójne i ważne opracowanie, które zasługuje na uwagę badaczy, praktyków i wszystkich zainteresowanych problematyką współczesnej samotności.
dr Wojciech Styk
