Style funkcjonowania rodziny a tendencje do angażowania się w relacje rówieśnicze obarczone szantażem emocjonalnym

Anna Mazur

Streszczenie


Rodzina, w ujęciu teorii systemowej, ujmowana jest jako struktura połączonych wspólnotą bliskich sobie osób, którą tworzą małżonkowie oraz ich dzieci - własne, bądź przysposobione. (Janicka i Liberska, 2014). Kluczową kwestią odnoszącą się do rodziny jest jej funkcjonalność, wyrażająca się w zaspokajaniu indywidualnych potrzeb każdego członka, wspieraniu jego rozwoju, zapewnianiu poczucia jedności oraz tożsamości rodzinnej (Szlendak, 2011). Kolejną istotną charakterystyką systemu rodzinnego są wzajemne wpływy członków rodziny, działające na zasadzie pętli sprzężenia zwrotnego. Zachowanie i reakcje każdej z osób tworzących rodzinę determinują działania i reakcje wszystkich pozostałych. To sprawia, że określonego zachowania danej osoby nie postrzega się w kategorii jedynie czysto indywidualnej (de Barbaro, 1994). Dominujący w danym systemie rodzinnym styl interakcji jest przenoszony na relacje pozarodzinne, w tym również na relacje rówieśnicze adolescentów. Istotną rolę w budowaniu kontaktów rówieśniczych odgrywa także posiadany przez młodego człowieka obraz danej osoby. Gdy rówieśnik odbierany jest, jako osoba autorytarna (zdarza się, że utożsamiana z dominującym we własnej rodzinie systemem wychowawczym), wówczas relacja może wzbudzić u adolescenta mechanizmy lękowe i oprzeć się na próbach zdominowania partnera interakcji lub na nadmiernej uległości i podporządkowaniu mu się, a taki rodzaj zachowań jest formą szantażu emocjonalnego (d’Almeida, 2004; Bandura, 2007; Rostowska, 1995). Szantaż emocjonalny jest definiowany, jako silna forma manipulacji. Jego następstwa mają szeroki wpływ na wszystkie sfery funkcjonowania człowieka - na sferę fizyczną, psychiczną, intelektualną oraz na zachowanie (d’Almeida, 2004). Z uwagi na tak szeroki wpływ psychomanipulacji na funkcjonowanie osób w nią uwikłanych, ważne wydaje się podjęcie badań w tym zakresie, które pomogą zaprojektować odpowiednie działania profilaktyczne i pomocowe. Celem prezentowanych badań było ustalenie, jaki odsetek młodzieży ujawnia tendencje do wikłania się w relacje rówieśnicze obarczone szantażem emocjonalnym oraz określenie związków pomiędzy stylami funkcjonowania rodziny a występowaniem szantażu emocjonalnego w relacjach rówieśniczych. Grupę badawczą stanowiło 99 uczniów klas I-III Liceum Ogólnokształcącego. Zastosowanym narzędziem badawczym były Skale Oceny Rodziny D. H. Olsona w polskiej adaptacji A. Margasińskiego, Kwestionariusz KBSE M. Pawelec i J. Łukasiewicza oraz ankieta socjodemograficzna opracowana przez A. Mazur.


Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Artymiak, M., (2012). Konflikty międzyludzkie i sposoby ich rozwiązywania, w:, W.

Broński, P. Stanisz (red.). Negocjacje i mediacje. Lublin, Wydawnictwo KUL.

Baker, S. (2010). Intergenerational transmission theory. W: D. K. Gosselin (red.), Heavy

Hands: An Introduction to the Crimes of Family Violence (s. 75-77). Upper Saddle

River, NJ: Pearson Education, Prentice Hall.

Bandura, A. (2007). Teoria społecznego uczenia się. Warszawa: PWN.

d’Almeida, F. (2004), Manipulacja. Gdańsk: GWP.

de Barbaro, M. (1994). Struktura rodziny. W: B. be Barbaro (red.), Wprowadzenie do

systemowego rozumienia rodziny (s. 45-58). Kraków: Collegium Medicum UJ.

Faber, A. Mazlish, F. (2006). Jak mówić do nastolatków, żeby nas słuchały. Jak słuchać, żeby

z nami rozmawiały. Poznań: Media Rodzina.

Forward, S., Frazier D. (2011), Szantaż emocjonalny. Sopot: GWP.

Janicka, I, Liberska, H. (2014). Psychologia rodziny. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Liberska, H. (2011). Development in the family. W: H. Liberska (red.), Relations in Marriage

and Family: Genesis, quality and development (13-30). Bydgoszcz: Wydawnictwo UKW.

Łukaszewski, W., Doliński D., Maruszewski T., Ohme R. (2009), Manipulacja. Sopot: Smak

Słowa.

Margasiński, A. (2009). Skale Oceny Rodziny, Polska adaptacja FACES IV – Flexibility and

Cohesion Evaluation Scales Davida H. Olsona. Warszawa: PTP.

Pawelec, M., Łukasiewicz, J. (2012). Szantaż emocjonalny w relacjach rówieśniczych. w: ks.

Koperek J. (red.). Roczniki Nauk o Rodzinie i Pracy Socjalnej. T. 4/59. Lublin: KUL.

Plopa, M. (2011). Psychologia rodziny. Kraków: Impuls.

Rostowska, T. (1995). Transmisja międzypokoleniowa w rodzinie. Analiza psychologiczna.

Łódź: Wydawnictwo UŁ.

Szlendak, T. (2011). Socjologia rodziny. Ewolucja, historia, zróżnicowanie. Warszawa:

Wydawnictwo Naukowe PWN.

Tyszka, Z. (2003). Rodzina we współczesnym świecie. Poznań: Wydawnictwo Naukowe

UAM.

Ziemska, M. (1999). Rodzina współczesna. Warszawa: Wydawnictwo UW.

Ziemska, M. (1986). Rodzina i dziecko. Warszawa: PWN.


Zewnętrzne odwołania

  • Obenie nie ma zewnętrznych odwołań.